Spiral Dynamics

VAXA ervaart Spiral Dynamics als een kijk op de samenleving, die veel helderheid en begrip heeft gebracht.

Waarden systemen binnen mensen en organisaties.

De ene mens is de andere niet.

Toelichting op Spiral Dynamics:

Vanuit onze opvoeding, onze opleiding, werkervaring en niet te vergeten de cultuur waarin wij leven krijgen we het nodige mee.

De Amerikaanse professor Clare. W. Graves heeft ontdekt dat er ondanks deze individuele en opvoedkundige ervaringen toch heel veel dwarsverbanden zijn te benoemen tussen verschillende groepen mensen. Zijn theorie, Spiral Dynamics geheten, appelleert aan de verschillende waarden systemen waarin groepen mensen zich onderscheiden. Spiral Dynamics wordt gebruikt om organisatieveranderingen te begeleiden en vorm te geven. En dat op allerlei schaalniveau’s. De individuele mens kan er zich aan oriënteren en optrekken, maar ook afdelingen, hele organisaties tot aan regeringen toe. Na de afschaffing van de apartheid in Zuid Afrika zijn collega’s van Graves geconsulteerd om er achter te komen wat wel en niet haalbaar was in die samenleving, die deels uit een bijna primitieve stammen cultuur bestaat, maar wel onderdeel uitmaakt van een zeer complexe wereldeconomie.

Uit alle wetenschappelijke onderzoeken van Graves zijn algemene inzichten naar voren gekomen die de biologische, sociologische en psychologische aspecten van ons mens zijn ordenen. Zonder uitputtend op deze theorie in te gaan is het toch interessant er aandacht aan te besteden. De inzichten achter Spiral Dynamics bieden een bril waarmee de motivatie van mensen grijpbaar wordt gemaakt. Waarom raakt de een gemotiveerd door competitie en de ander juist helemaal niet? Waarom knapt de een af op regels en wordt de ander er juist rustig van? Waarom is de een sterk gericht op een gevoel van saamhorigheid terwijl een ander daar een broertje aan dood heeft? En hoe komt het dat we daarin niet constant zijn? Waarom zoekt de eeuwige eenling ineens contact en waarom gaat de gewiekste zakenman zich bezig houden met duurzame ontwikkelingen?

Ook bij de match tussen partijen kan Spiral Dynamics een hulpmiddel zijn. In hoeverre passen fusiepartners bij elkaar? Past een bepaalde persoon binnen een team en is een bepaalde persoon geschikt als teamleider of past hem beter een andere rol?

De theorie achter Spiral Dynamics is niet even simpel te doorgronden. Het gevaar achter een te eenvoudige weergave van een aantal thema’s binnen Spiral Dynamics is dat het lijkt alsof mensen en organisaties in hokjes zijn te stoppen. Dat is beslist niet zo. Ieder mens is uniek, iedere organisatie en organisatie onderdeel is uniek. En iedereen kan daarop weer een uitzondering zijn.

De context architect gebruikt Spiral Dynamics als een soort thermometer om binnen organisaties een beeld te krijgen bij krachten die spelen. In het VAXA- Dashboard wordt dit gevisualiseerd. Hierin komen de Spiral Dynamics kleuren terug die binnen organsiaties het meest prominent zijn.

Ook op individueel niveau kleurt Spiral Dynamics de waarneming in het wegen van uitspraken van anderen. Uiteindelijk gebruikt de context architect de uitkomsten van deze kleuring bij het begeleiden van veranderingen bij organisaties en in het bijzonder bij het ontwerpen van passende huisvesting. Tevens biedt Spiral Dynamics zicht op logische stappen in de ontwikkeling van onze maatschappij. Dit geeft de context architect de moed om op bepaalde trends in te zetten omdat zij stroken met te verwachten logische stappen in de groei van mensen en organisaties.

Spiral Dynamics signaleert een recht evenredige en logische koppeling tussen de mate van complexiteit die wij ervaren in de wereld om ons heen en de reactie daarop van ons eigen neurologisch systeem. Wanneer ons systeem in evenwicht is met die complexiteit dan voelen wij ons gelukkig en tevreden. Wij kunnen de wereld aan, ons verstand is in staat het hoofd te bieden aan de eisen die het leven aan ons stelt.

Maar wanneer wij ons bewust worden van nieuwe bedreigingen en kansen, waar wij geen antwoord op hebben vanuit onze huidige inzichten en mogelijkheden dan worden wij daar ongelukkig van. Je gaat inzien dat je actuele visie op het oplossen van problemen niet meer toereikend is. Het moet anders, maar hoe dan? Onrust volgt. Soms is met kleine ingrepen het probleem te verhelpen. Kleine evolutionaire aanpassingen zijn genoeg om verder te komen en door te kunnen. Soms is er echter een complete omslag nodig in het denken over een bepaald probleem. Meer van hetzelfde werkt niet meer. Het roer moet om. Er is een paradigma shift nodig om weer met de complexiteit om ons heen in het reine te komen. Een revolutie binnen het denken over bepaalde problemen.

Iemand die zo’n revolutie in zijn denken heeft doorgemaakt kijkt tamelijk radicaal anders aan tegen de wereld. Daardoor is zijn manier van kijken en oordelen dus ook radicaal veranderd. Daarmee zijn deze mensen in veel aspecten een ander mens geworden, met nieuwe waarheden en nieuwe manieren van aanpak. Voor de buitenwereld is dat vaak onverklaarbaar. Die mens is zichzelf niet meer. Zoals Acda en de Munnick zingen nadat zij zo’n paradigma shift hebben doorgemaakt: “Ik ben mezelf niet of al die jaren nooit geweest, ik was de gangmaker op het verkeerde feest”. Je zult maar getrouwd zijn met zo iemand, die ineens een ander is geworden. Of je zult een zakenpartner hebben die zich ineens ontpopt als een voor jouw gevoel hele vreemde vogel.

Niet iedereen kan zo’n paradigma shift maken in de richting van meer complexiteit. Het kan ook de andere kant op gaan.

Neem als voorbeeld een (dreigende) oorlogssituatie. Tijdens een oorlog of andere crisis verandert de wereld om ons heen en zullen we andere oplossingen moeten vinden voor ons voortbestaan. Daarbij zal back to basics vaak logischer zijn dan om willen gaan met complexe inzichten. Natuurlijk zijn er tijdens een oorlog ook mensen bezig aanvalsplannen te maken en ingewikkeld wapentuig te ontwikkelen. Voor de een is de oorlog dus een situatie die bedreigend is, waar basaal op moet worden ingespeeld, voor een ander is het een spannende wereld met nieuwe kansen. Zo is het met iedere crisis (of welke omslag in de context dan ook) ook het geval. Aldus is onze reactie zoals Graves aangeeft, altijd een mix tussen context en de mogelijkheden die iemand ziet om effectief en succesvol te zijn, binnen die context. Met de aantekening dat een zelfde situatie door mensen in verschillende waardesystemen dus anders wordt beleefd en dus ook ander gedrag zal oproepen.