Artikel Inside Information Het Nieuwe Werken bestaat niet

Magazine: Inside Information.      Erick Wuestman November 2011

Katern: Actueel    Door: Henk-Jan Hoekjen

Hét Nieuwe Werken bestaat niet

Het Nieuwe Werken? Dat is veel meer dan een ‘broodje Interpolis’. Dat zegt Erick Wuestman. De Harfense interieurarchitect/huisvestingsfilosoof/adviseur (en docent van The Office Opleidingen) ontwikkelde een aantal handige hulpmiddelen om een nieuwe manier van werken op een verantwoorde manier  te implementeren in organisaties. “Want in de praktijk gaat het nog vaak fout.” Auteur: Henk-Jan Hoekjen.

We zien het dagelijks om ons heen: Het Nieuwe Werken (HNW) is momenteel dé hype op het gebied van kantoorinrichting. Steeds

Het Nieuwe Werken bestaat niet.

meer bedrijven kiezen ervoor om hun kantoorinterieur op te tuigen met kleurrijke loungelandschappen en flexibele niet-persoonsgebonden werkplekken. Dat deze belangstelling voor een innovatieve invulling van de kantoorruimte echt iets van de laatste jaren is, weet Erick Wuestman als geen ander. De interieurarchitect/huisvestingsdeskundige is al vele jaren actief op het gebied van innovatieve projectinrichting en was rond de millenniumwisseling één van de organisatoren van de groots opgezette toekomstgerichte conferentie Werken 3000. “Er kwam toen bijna niemand opdagen”, herinnert Wuestman zich. “Terugkijkend realiseer ik me dat we op dat moment te ver voor de troepen uitliepen. Alle oplossingen die we op Werken 3000 presenteerden, zijn nu de dagelijkse praktijk. In die zin hadden we toen het gelijk aan onze kant. Maar de markt was er in 1999 nog niet klaar voor.”

Nu is dat anders…

Wuestman denkt kort na. “Het Nieuwe Werken is momenteel inderdaad een enorme hype”, zegt hij. “Steeds meer gebouweigenaren zijn ervan overtuigd dat er innovatieve manieren zijn om een kantoor in richten. Maar toch ben ik niet alleen maar blij met die ontwikkeling. Er gaat in de praktijk namelijk heel veel verkeerd. En dat heeft voor een groot deel te maken met het feit dat men bij het implementeren van huisvestingsoplossingen niet voldoende oog heeft voor de context waarin die oplossingen moeten functioneren. Het  toepassen van hip ogende ‘Veldhoen-banken’ is namelijk niet genoeg. Op basis van de theorie van ‘Spiral Dynamics’ ben ik er de afgelopen jaren steeds meer achter gekomen dat het alleen mogelijk is om succesvol een nieuwe manier van werken in te voeren wanneer er aandacht is voor de gehele context. En dan gaat het dus om meer dan alleen het meubilair. Het gaat bijvoorbeeld ook om de sociale context, om de bedrijfscultuur en om de manier waarop het management leiding geeft aan de veranderingsprocessen.”

U gebruikt de term ‘Spiral Dynamics’. Kunt u daar wat meer over vertellen?

“Spiral Dynamics is een theorie die ontwikkeld is door de psycholoog Clare Graves. Eén van de belangrijke punten van deze theorie is dat het gedrag van mensen altijd in directe zin beïnvloed wordt door de context waarin zij functioneren. En dit betekent dus dat wanneer de context verandert, dat dan ook het gedrag verandert. Je ziet dit mechanisme overal om je heen. Neem de manier waarop we naar bepaalde bankdirecteuren kijken. Een jaar of 10 geleden werden zij gezien als succesvolle managers, maar tegenwoordig heten ze in de volksmond ‘grote graaiers’. Dat heeft dus te maken met een veranderende context; gedrag dat eerst bewonderd werd, wordt in een nieuwe situatie plotseling als onwenselijk beschouwd.”

Op welke manier speelt deze kennis een rol bij de succesvolle implementatie van Het Nieuwe Werken?

“Eén van de belangrijke inzichten van Spiral Dynamics is dat Hét Nieuwe Werken niet bestaat. Omdat elke organisatie anders is en dus een andere context biedt, is er bij elke organisatie behoefte aan een andere manier van innovatie. Om organisaties te ondersteunen bij het zoeken naar de juiste manier om kantoorinnovatie binnen de eigen organisatie toe te passen, heb ik een zogenoemd Kompas ontwikkeld. Dit wordt onder meer gebruikt door kantoorinrichters. Omdat zij veel verstand hebben van producten en vaak aan tafel zitten met facility managers, lopen ze het gevaar slechts de fysieke context te behandelen en daarmee de daadwerkelijke innovatie te dwarsbomen. Middels mijn Kompas is het mogelijk bij een organisatie ook andere relevante factoren in kaart te brengen. En op die manier kunnen kantoorinrichters zich onderscheiden ten opzichte van bedrijven die op het productniveau blijven hangen.”

Kunt u iets meer vertellen over het Kompas?

“Het Kompas is bedoeld om de structuur van de organisatie goed in beeld te krijgen. Dit gebeurt onder meer via een digitale vragenlijst. Op basis van de antwoorden op deze Quickscan kan een ‘dashboard’ worden gemaakt,  een soort ‘pasfoto’ van de organisatie, waarop inzichtelijk wordt welke vaardigheden er zijn binnen de organisatie, hoe de controle is geregeld en welke doelen de organisatie heeft. Daarbij maak ik onderscheid tussen een blauw, een oranje een groen en een geel gebied. In het blauwe gebied is er sprake van een beperkt aantal hele specifieke vaardigheden en een hoge mate van controle – denk aan McDonalds, waar medewerkers per piepje een nieuwe hamburger gereed moeten hebben – en in het andere uiterste, het gele gebied, heb je te maken met geheel autonome medewerkers die complexe taken uitvoeren zonder dat ze nog te maken hebben met externe controle. Wanneer je precies in beeld hebt hoe de verdeling van de verschillende typen functionaliteiten binnen een organisatie geregeld is, is het veel beter mogelijk om de juiste inrichting te realiseren. Ook kun je als organisatie duidelijker zien waar je staat en waar je naar toe wilt.”

Gezien de hype van Het Nieuwe Werken zal het wel eenvoudig zijn om deze kennis voor het voetlicht te krijgen?

“Dat valt in de praktijk soms tegen. In zekere zin heb ik te maken met een nogal paradoxale situatie: de mensen die interesse tonen voor mijn inzichten hebben veelal zelf al oog voor de problematiek en in die zin hebben ze mij niet echt meer nodig om hen de ogen te openen. Minstens zo interessant zijn natuurlijk degenen die géén oog hebben voor de context waarin zij de innovatie van hun werkomgeving moeten realiseren. Maar juist omdat zij hier geen oog voor hebben en alleen maar geïnteresseerd zijn in een ‘one size fits all-oplossing’, is het moeilijk om hen voor mijn oplossingen te interesseren. Als Henry Ford destijds aan de mensen gevraagd had wat zij het liefst wilden, hadden ze in plaats van auto’s waarschijnlijk geantwoord: ‘snellere paarden’. Maar voor echte innovatie is het noodzakelijk om mensen een stip op de horizon te laten zetten. En daarbij hebben ze soms externe hulp nodig.”

Op welke manieren probeert u organisaties te verleiden om toch een ‘stip op de horizon’ te plaatsen?

“Ik werk zoals gezegd onder meer samen met kantoorinrichters, die mijn Kompas gebruiken omdat zij zich op deze manier onderscheiden van bedrijven die zonder noemenswaardige huisvestings- en organisatiekennis in de markt opereren. Een andere belangrijke manier om de kennis en kwaliteit van huisvestingsprojecten en andere processen te verbeteren is via ‘value engineering’ (VE). Om mij op dit gebied te bekwamen heb ik een aantal cursussen gevolgd in de Verenigde Staten en momenteel verzorg ik regelmatig Masterclasses over dit onderwerp. De gedachte achter VE is dat je tot betere oplossingen komt wanneer je in een project met een groep mensen van verschillende disciplines en een grote directe betrokkenheid, samen een aantal stappen doorloopt om op fundamenteel en functie niveau een situatie in kaart te brengen. In de VS is dat bij overheidsprojecten boven een bepaald bedrag zelfs verplicht. En eigenlijk is dat heel logisch. Want een VE-traject levert zoveel informatie en inzichten op, dat je uiteindelijk tot veel betere oplossingen komt. Ik probeer deze gedachtengang daarom ook in Nederland op de kaart te zetten.”

Met als belangrijkste argument kostenreductie?

Wuestman zucht. “Het reduceren van kosten is een veel te beperkte kijk op de huidige huisvestingsproblematiek in kantoren, onderwijsgebouwen en zorginstellingen. Op zichzelf niets mis mee, maar met huisvestingsinnovatie is vooral ook sociale innovatie te bereiken. Je ziet het tegenwoordig bijvoorbeeld steeds meer in zorginstellingen: de mens/”gast” komt er écht centraal te staan. En dat is wat mij betreft de enige manier om écht verantwoord bezig te zijn met het huisvesting.”

In de toekomst zullen ook organisaties die momenteel alleen maar ‘snellere paarden’ willen van die kennis doordrongen raken?

“Dat hoop ik. Want ik ben ervan overtuigd dat vrijheid en autonomie op de werkvloer uiteindelijk in de komende tijd in het voordeel zijn van iedereen. Bedrijven die van het blauwe of oranje gebied uit mijn Kompas opschuiven naar het groene of gele gebied – en die hun medewerkers dus meer vrijheid en vertrouwen bieden – dragen bij aan de sociale kwaliteit. En sociale meerwaarde willen we uiteindelijk allemaal, net zoals iedereen tegenwoordig liever een comfortabele auto heeft dan een iets sneller paard.”

www.erick.nl