Ik heb sterk het gevoel dat de westerse wereld fors aan het veranderen is, maar dat menigeen dat nog niet kan of wil zien.
Gelooft u nog in een rechtlijnige projectaanpak? Ervaart u al dat we in een vraagmarkt in plaats van een aanbod gestuurde wereld leven? Hoe gaat u om met open vragen?
We hebben ons jaren lang gedragen als schakel in een keten van activiteiten die even rechtlijnig en "logisch" is als een productieproces van een lopende band. En dat niet alleen in fabrieken, maar ook op scholen, in kantoren en bijvoorbeeld in de zorg.
Allemaal in witte jassen, eerst iedereen wassen, daarna allemaal dit en dan allemaal dat en vervolgens allemaal koffie in de personeelskamer. Dat de ene oudere liever zou willen uitslapen en de andere juist niet en dat we wellicht als oudere het huiselijk zouden vinden om samen met "de jonkies" een bakkie troost te doen, past niet in het systeem.
Diezelfde aanpak herken je ook in het onderwijs. Klassikaal leren we eerst dit en daarna dat. Leeftijdsgenoten bij elkaar en het boek en het systeem regeren de dag. Gelukkig staat bij sommigen onderwijsvernieuwing hoog in het vaandel en heb ik mogen ervaren wat het is om mee te denken over innovatief onderwijs. In dit geval bij UniC in Utrecht. Een eigenzinnige HAVO/VWO-opleiding, die de zaken op veel fronten heel anders gaat aanpakken. Een pluriform aanbod, flexibel, vraaggestuurd, geen klaslokalen, meer coachend dan directief en met een hoge mate van vrijheid en eigen verantwoordelijkheid voor de leerlingen. Onderwijs op maat, met de leerling zelf aan het roer.
Ongenoegen, onvermogen, nieuwe inzichten, nieuwe technieken en de mismatch tussen ons "zoogdierengevoel" en onze rol in de huidige samenleving, vragen een andere benadering die beter aansluit bij een nieuwe tijd.
De drijfveren om innovaties door te voeren en de richting waarin zij gaan, blijken grote overeenkomsten te vertonen. Of je nu kijkt naar de zorg, onderwijs of op kantoor. Zij zijn kenmerkend voor een nieuwe, post-industriële periode, waarin creativiteit en kennis verwerven en verwerken belangrijker zijn dan routine.
We zien immers ook al lang dat routinematige en "logische" werkzaamheden worden geautomatiseerd, gerobotiseerd of geëxporteerd naar arme landen.
Het hoog gewaardeerde werk dat overblijft, is leuk voor wie met openheid, vrijheid en het spel van het leven om weet te gaan, maar heel bedreigend voor hen die graag leunen op de veiligheid van duidelijke regels en een helder systeem.
Dat wordt oefenen in het omgaan met vrijheid. We moeten "waarheden" ter discussie durven stellen en leren los te komen van de reclame, de merken en de mening van buren en familie!