Goed materiaal is het halve werk. Wellicht kent u de afbeelding met links een man in een oude overall en een kistje met gereedschap en rechts een man, strak in het blauw, met workmate, bepakt en bezakt met machines en bakjes. Wie van de twee is de vakman en wie "doet het zelf"?
Elke nieuwe uitvinding wordt uitgelegd als dé aanwinst om ons het leven eenvoudiger of aangenamer te maken of onze prestaties te verbeteren. Daarbij betreft het veelal een aanvulling op product X of kunstje Y en niet ter vervanging ervan. Wie zich onzeker voelt over zijn prestaties laat zich gemakkelijk aanleunen dat hij of zij met die extra aanvulling beter uit de verf zal komen. De "doe het zelf" meneer heeft zich in dat licht van alles aangeschaft, terwijl de vakman zich prima red met zijn oude vertrouwde gereedschappen.
Met deze constatering kun je twee kanten op.
Richting 1. We hebben ons de laatste jaren van alles laten aanpraten, waardoor onze facilitaire kosten enorm zijn gestegen. En is dat nu eigenlijk wel onontkoombaar. Faciliteer je mensen optimaal door ze op alle manieren van "van alles" te voorzien, of maak je daardoor vooral de denkspieren, de doe-spieren, de communicatiespieren en de rugspieren lui en wellicht slap? Zou je daar niet anders tegen aan kunnen kijken en al je inmiddels vanzelfsprekende kostenposten niet eens moeten herzien? Facilitair Beheerst Consuminderen dus?
Richting 2. Hoe krijg je een vakman/vrouw zover dat hij of zij nieuwe producten en diensten gaat toepassen die werkelijk verbeteringen kunnen bewerkstelligen? Hij of zij vertrouwt immers volkomen op zijn of haar eigen ervaring en vertrouwde toolbox. Betonvloerplaten met extra overspanningsmogelijkheden komen nog niet veel voor in de schetsen van architecten. Specialisten in de ziekenhuizen zijn lang niet altijd bekend met de nieuwste behandelmethoden. Innovaties hebben vaak een hele lange inburgeringstijd nodig om geaccepteerd te raken.
Persoonlijk heb ik veel moeite met het effect onder punt twee. De voordelen van innovaties zoals die nu het daglicht zien zijn meestal interessant op de lange termijn en hebben een brede impact. Daardoor vallen de goede eigenschappen deels buiten het blikveld en erger nog buiten het taakgebied van menig professional. De bereidheid om mee te werken aan innovaties waar vooral een ander de vruchten van plukt is vervolgens buitengewoon gering.
Een innovatie om dit te veranderen zou kunnen zijn dat projecten en hun vakmensen niet alleen worden afgerekend op binnen de tijd en het budget blijven, maar bijvoorbeeld ook op de effecten van hun werk voor de lange termijn.